Makam Şoförlüğünden Yat Kaptanlığına
Geçtiğimiz günlerde katıldığım bir webinar’da bazı iş insanlarının makam şoförlerine uygulamalı motoryat kullanma eğitimi aldırmak istediklerini duyunca, “Hakikaten ne şahane bir fikir!” dedim. Hatta belki aşçılık kursuna da gönderebilirler 🙂
Şaka bir yana, yakında “makam şoförü” iş ilanlarında “Yat Kaptanı (149 GT)” ehliyeti de aranırsa hiç şaşırmam.
Makam şoförüne yat kaptanlığı eğitimi vermek ne kadar zaman alır? Bu yönde talepler gerçekten var mı? Bu soruların peşine düşüp Friends Marin ve Friends Marin Akademi kurucularından M.Başar Bozkurt’a ulaştım. Kendisi, gemilerden motoryatlara kadar geniş bir yelpazede eğitim veren deneyimli bir isim.
Makam şoförlerine kaptanlık eğitimi aldırmak isteyenler oluyor mu?
M.Başar Bozkurt– Ne yazık ki, üzülerek söylüyorum: Evet. Üstelik sadece bireysel değil, adını versem çoğumuzun bildiği büyük şirketlerden bile bu yönde talepler geliyor.
Genellikle üst düzey yöneticiler, uzun yıllardır birlikte çalıştıkları ve güvendikleri şoförlerine “Kaptanlık eğitimini al, birlikte denize de açılırız” diyerek bu süreci başlatıyor.
İyi araba kullanmak motoryat kaptanlığında avantaj mı?
M.Başar Bozkurt– Kesin bir genelleme yapmak zor. Çok iyi araba kullanıp denizden korkan da var, hiç araç kullanamayıp mükemmel kaptan olan da. Ama teknik konulara yatkın olanların kaptanlık tarafında daha hızlı ilerlediğini söylemek mümkün.
Eğitim sürecinin en zor kısmı ne oluyor?
M.Başar Bozkurt-En zorlayıcı anlar genellikle hava ve deniz şartlarının değiştiği durumlar. Herkes sakin havada iyi kaptan; ancak iş rüzgâr, dalga ve beklenmedik arızalara gelince stres ortaya çıkıyor.
Teknik olarak ise en kritik manevralar yanaşma ve ayrılma. Aynı marinaya her giriş-çıkışta bile ilk günkü dikkat ve özeni göstermek gerekiyor.
Türkiye’de yasal çerçeve nasıl?
M.Başar Bozkurt– 24 metreye kadar özel tekneler ADB ile kullanılabiliyor. Ancak ticari teknelerde ve daha büyük özel teknelerde gemiadamı yeterlik belgesi şart.
Denetimler ise ilgili yönetmelikler kapsamında yapılıyor; ticari teknelerde bu süreç çok daha sıkı ve çok katmanlı.
Eğitim alan kişiler arasında en hızlı öğrenenler kimler?
M.Başar Bozkurt– En hızlı öğrenenler, bu işe gerçekten ilgi duyan ve zaman ayırabilen kişiler. Düzenli pratik yapan, denize çıkmaktan çekinmeyen ve hata yapmaktan korkmayanlar çok daha hızlı ilerliyor.
Yaş ya da meslekten ziyade; disiplin, merak ve süreklilik belirleyici oluyor.
Hiç tekneye binmemiş birinin motoryat kaptanlığı eğitimi ne kadar sürüyor?
M.Başar Bozkurt– Öncelikle kaptanlık için gereken eğitimleri ayırmak gerekiyor.
Ticari yat kaptanlığı yapmak isteyenler, bakanlık onaylı eğitim kurumlarında eğitim almalı; staj ve sınav sürecinin ardından “Gemiadamı Cüzdanı (Seaman’s Book)” ile çalışmaya başlayabiliyor.
Kendi özel teknenizi kullanacaksanız, 24 metreye kadar olan tekneler için Amatör Denizci Belgesi (ADB) yeterli. Bunun için e-Devlet üzerinden teorik eğitim ve sınav, ardından uygulamalı eğitimlerin tamamlanması gerekiyor.
Eğer ADB’niz yoksa veya sorumluluğu üstlenmek istemiyorsanız, teknenizi kullanacak kişinin mutlaka “gemiadamı yeterlik belgesi” sahibi olması gerekiyor. Bu noktada sık yapılan bir hata: ADB, gemiadamı yeterliği yerine geçmez.
17 Temmuz 2026 itibarıyla yürürlüğe girecek yeni düzenleme ile ADB sistemi ikiye ayrılıyor. ADB 10 ve ADB 24. ADB 10 ile 10 metreye kadar özel tekneleri kullanabilecek ve en az 12 ay sonra 24 metreye kadar özel tekne kullanmak üzere ADB 24 sahibi olabileceksiniz.
Bizim verdiğimiz özel eğitimlerde ise standart program 5 saat teorik + 5 saat uygulamalı eğitimden oluşuyor. Ancak öğrenme süreci kişiden kişiye değişiyor. Tıpkı araba kullanmak gibi; kimi 5 saatte öğrenirken, kimi 15 saatte hâlâ zorlanabiliyor.
