Broker Panelinden Notlar ve Daren Acemoğlu

Geçtiğimiz günlerde Genç Yat Profesyönelleri Derneğinin (YPY (Young Professionals in Yachting) ) düzenlediği bir etkinlikte Türkiye’nin üç çok etkili Yat Profesyöneli “Türkiye’de ve Dünyada Broker’lık” konulu panelde bir araya geldi: Deniz Özçakır- Trio Satış ve Pazarlama Direktörü, Onur Erardağ – Nautique Yatçılık Kurucusu ve Deniz Kaymaz – Northrop&Johnson Yat Broker’ı.

Bu panelde ben de moderatör olarak yer aldım. ( İlk defa moderatörlüğü tecrübe ettim ve düşünüyorum da hayattaki duruşum biraz öyleymiş, genelde herkesi dinlerim ve sen de haklısın derim:) )

Dernek üyelerine yönelik kapalı olarak gerçekleşen bu panele dair notlarımı ve son olarak Daren Acemoğlu’nun teorisi ile bağlantıladığım kişisel perpektifimi paylaşmak istiyorum. Öncelikle anlatacak çok şeyi olan ve “alfa” kategorisine giren üç konuşmacı ile zamanı kontrol etmekte çok zorlandım. Neyse ki panel çok sıcak ve samimi atmosferde geçtiği için zamanın uzaması sorun olmadı.

• Broker’lığın ne demek olduğunu tam anlamıyla bu panelde anladım. Sadece tekne alıp satmak değil. Bir sürü hukuki, teknik detay var. Yurtdışında bazı ülkelerde teminat gösterilmesi gerekiyor herkes bu işe soyunamıyor. Türkiye’de broker lisansı alınmasının önemine değinildi ama nasıl adımlar atılacak, kim bu adımları atacak bahsedilmedi.
• 10 yıl öncesine nazaran deniz hukuku avukatları, alım, satım ve sözleşmelerde daha fazla işin içine girmiş durumda. Süper bir gelişme. Türkiye’de çok kişinin canı vaktiyle bu konudan dolayı yanmıştı.
• Bir tekne alışverişi sırasında o ortamda olan herkes benim için de komisyona bir şey ekle diyor ya, Amerikalılar bunu da profesyönellik içine sokmuşlar. “Introducer fee agreement” diye broker komisyonun yüzde 10’una denk gelen bir oran var onun sözleşmesi yapılıp o ödeniyor. Introducer, bu kişileri tanıştıran anlamına geliyor. Buna da düzen getirmişler.
• Ego Purchase diye bir terim duydum. İnsanın egosu ya da toplumsal statüsü için yapılan alışverişler. Dünyada yat alımında ego purchase oldukça yaygınmış.
• Türkiye’de daha büyük, daha nitelikli ve daha pahalı yatlara yönelen bir kesimin varlığından bahsedildi. Hatta şu an pazarı onların domine ettiği söylendi.
• Dünyada sayıları artan hızlı zenginleşmiş genç yat alıcılarının sınırsız ve hatta biraz da fütursuz isteklerinden bahsedildi.
• Yacht Management’a duyulan ihtiyaçtan bahsedildi. Ama elbette broker’a giden paraya kıyamayanların Yat yönetimine bütçe ayırmak istemeleri de ayrı bir tartışma konusu.
• Bazı sigorta firmalarının yacht management şartı koyduğu üzerine biraz konuşuldu ama detaya inilmedi.
• Kadın broker’ların dünyada artmakta olduğu gibi daha çok konuya değinildi.
• Alternatif enerjilere yönelmeyen tersanelerin ileride ciddi sıkıntılar yaşayabileceği de konuşuldu.

Şimdi gelelim Daren Acemoğlu bağlantısına. Biliyorsunuz neden bazı ülkeler zengin ve diğerleri yoksul üzerine attığı tezle nobel ödülü alan bir ekonomistimiz Daren Acemoğlu diyor ki ülkelerin yoksul kalmasına dair bir çok tez öne atıldı, coğrafya, geçmiş, sömürülmüş olma vs… Fakat asıl mevzunun o ülkedeki kurumların kapsayıcı mı yoksa sömürücü mü olup olmaması. Yani bir ülkede güçlü teşvik edici, çelişkileri çözücü, düzenleyici resmi ve gayri resmi kurumlar, dernekler, kuruluşlar var ise orda ticaret yürüyor ve toplumlar zenginleşmeye başlıyor. Aski halde sömürücü denen belli bir zümreye avantaj sağlayan kurum ve kuruluşların olması onlara yönelik düzenlemeler yapılması ticaretin akmasına engel oluyor ve toplumlar zenginleşemiyor.

Daren Acemoğlu’na göre buna en iyi örnek ABD. Bizim büyük bir tekne satışında broker dışında birilerinin “ama abi benim payımı unutma” ifadesini Amerika alıp introducer fee sözleşmesine çeviren bir düzenleme yapmış. Bizim hanutçuluk dediğimiz olayı Amerika: düzgün kabul edilebilir bir oranla sistemine dahil etmiş. Bu minik bir düzenleme, bunun dışında kimbilir daha nasıl detaylı düzenlemeler var ve toplum olarak zenginler.

Bu panelde çok şeyi daha iyi algıladım ama en çok da hanutçuluğu bile düzenleyerek sisteme dahil eden ABD örneği ile Darem Acemoğlu’nun ne anlatmak istediğini anladım.

2024 biterken Daren Acemoğlu’nu anlamanın mutluluğu içindeyim:)

.